Peywendiy├¬n ba┼č├╗r ├¬n ligel Tirkiy├¬ p├¬w├«st ├╗ gir├«ng in, l├¬ bel├¬ ne li ser hesab├¬ h├¬z├¬n bakur├¬ Kurdistan├¬.

Ji bo r├«ya gi┼čt├«

Wek t├¬ zan├«n, milet├¬ Kurd bi sedan sal e li ser erd├¬ xwe ji hemi maf├¬n rewa y├¬n ├«nsan├« ├╗ netewey├« b├¬par e. Serk├¬┼čiya v├¬ zilm ├╗ zordariya d├«rok├«, ji aliy├¬ desthilatdariya Tirk├¬n t├╗ran├« ├╗ Ecem├¬n h├«lebaz ve t├¬ me┼čandin. B├¬ guman, milet├¬ Kurd li hember v├¬ zilm ├╗ zordariy├¬ b├¬deng nemaye. D├«roka Kurdan bi sedan serhildan├¬n rizgarb├╗n├¬ hatiye dagirtin. Sedsala 20’an ba┼čtir├«n nim├╗neye jibo serhildan├¬n azadiy├¬. ┼×├¬x Se├«d├¬ P├«ran, Sey├«d Rizoy├¬ D├¬rsim├«, Qaz├« Muhamed ├╗ serok├¬ nemir Mistefay├¬ Barzan├« ba┼čtir├«n nim├╗ney├¬n berxwedan├¬ ne.

Mixabin, tevaya serhildan├¬n netewa Kurd ji al├« dewlet├¬n ┼čowen├« y├¬n dagirker ve bi hemi metod├¬n gemar ├╗ neinsan├« hatin vemirandin. Yan j├«, serhildan├¬n me ji konjektura siyaseta cihan├¬ re b├╗n gor├«. Li bakur├¬ Kurdistan├¬ metod├¬n her├« gemar di sal├¬n 1925 ta 1938 hatin bikaran├«n. Di encam├¬ de bi sedhezaran mirov├¬n Kurd hatin ku┼čtin ├╗ war ├╗ cih├¬n wan hatin w├¬rankirin, bi serde j├« bi sedhezaran ji erd├¬ xwe hatin d├╗rxistin ├╗ b├╗n gor├«y├¬n siyaseta as├«m├«lasyona ┼čowenizma Tirk. Di encama v├¬ siyaseta ne├«nsan├« de, pi┼čt├« sala 1938’an li seranser├¬ bakur├¬ welat├¬ me b├¬dengiyek├¬ destp├¬kir.

Vegera serok├¬ nemir Mistefa Barzan├« ├╗ hewldan├¬n xebata w├« li ba┼č├╗r, bay├¬ xwe belav├« bakur├¬ Kurdistan j├« kir. Bi taybet├«, bangewaza w├« ya jibo p├¬kan├«na “Kongreya Netew├«” li seranser├« Kurdistan├¬ deng dab├╗. Li gor w├¬ dem├¬ k├¬m j├« be, ji bruskeya r├¬xistin├¬n wek H├¬v├«, Xoybun, bi sedan welatpar├¬z├¬n Kurd dest bi paraztina maf├¬n milet├¬ Kurd kirin. Giftugo di navbeyna wan de destp├¬kir. Fikra damezrandina part├« ├╗ dezgeh├¬n Kurd├« ┼č├«n b├╗. Desthilatdar├¬n Tirkiy├¬ li hember van p├¬┼čketinan bi xwe hesiyan ├╗ dest bi bikaran├«na metod├¬n caran kirin. Bi v├« haway├« di sala 1959’de 50 Kurd├¬n ronakb├«r hatin girtin. Ji van 40 kes di girt├«geha Harbiye hatin z├«ndan├«kirin. Pi┼čtre n├¬z├«k├« 500 kesayetiy├¬n ji malbat├¬n mezin li bajar├¬ S├¬was bar├¬gehek├« kom kirin ├╗ ji wan 55 kes ji erd ├╗ war├¬ xwe bi d├╗r xistin. Yek ji wan Faik B├╗cak b├╗, ku pi┼čtre b├╗ serok├¬ Part├« Demokrat├« Kurdistana Tirkiy├¬.

Hewldan├¬n dewleta Tirk bi metod├¬n girtin ├╗ nef├«kirin nekar├« p├¬┼čiya welatpar├¬z├¬n Kurdan bigre. Ji aliyek├« hinek ronakb├«r├¬n Kurd di war├¬ ├žapemeniy├¬ de xebata xwe dikirin, ji aliy├¬ din hindek ronakb├«r ├╗ welatpar├¬z├¬n Kurd p├¬w├«stiya damezrandina partiyek Kurd├« d├«tin. Bi v├¬ wes├«ley├¬, di sala 1965’de li bakur├¬ Kurdistan├¬ partiya me PDK-T hate damezrandin. PDK-T h├¬ di destp├¬k├¬ de giraniya xebata xwe da ser ┼čore┼ča ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬. Ji bona w├¬ yek├¬ j├« b├╗ hedefa her├« mezin ya h├¬z├¬n emn├« ya dewleta Tirkiy├¬. Salek pi┼čt├« damezrandina partiy├¬, serok├¬ partiy├¬ par├¬zer Faik B├╗cak bi dest├¬ ergenekonciyan (w├¬ dem├¬ ├ľzel Harb Dairesi) hate ku┼čtin.

Mayewek ┼č├╗nda, di 19.01.1968’an de tevaya kadir ├╗ r├¬vebir├¬n partiy├¬ hatin z├«ndan├«kirin. Pi┼čt├« peymana 11├¬ adar├¬ part├« ├╗ h├¬z├¬n din y├¬n welatpar├¬z bi tawanbariya al├«gir├¬n Barzan├« dubare b├╗n hedefa h├¬z├¬n ewlekariy├¬. Eva han├¬ bi inqilaba le┼čker├« ya sala 1971├¬ dewam kir. D├«sa kadir ├╗ endam├¬n partiy├¬ li gel welatpar├¬z├¬n d├« y├¬n Kurdan hatin girtin.

Li gel v├¬ k├¬┼č, girift ├╗ astengiyan nakokiy├¬n navxwey├« di r├¬beriya partiy├¬ de peyda b├╗n. Her ├žend├« jibo ├žareserkirina k├¬┼č├¬n navxwey├« hewl hate day├«n j├«, l├¬ bel├¬ h├¬z├¬n emn├« ya dewleta Tirkiy├¬ ev k├¬┼č ├╗ grift kurtir kirin ├╗ eva han├¬ b├╗ encama ku┼čtina r├¬ber ├╗ endam├¬n r├¬veberiya partiy├¬. Ev di d├«roka tevgera Kurd de wek „B├╗yera Se├«dan“ cih digre.

PDK-T bi van p├¬┼čketin ├╗ b├╗yeran derbe li ser derb├¬ dixwar, l├¬ part├« di xebata xwe de her berdewam b├╗. Li gel van astengiyan, di sala 1973’de bi be┼čdarb├╗nek bih├¬z kongreya xwe ya yekem├«n p├¬k an├«. Jibo xurtkirina r├¬xistina partiy├¬, k├¬m j├« be, li gor ┼čert ├╗ ┼čir├╗t├¬n w├¬ dem├¬, xebatek r├¬k├╗p├¬k hatib├╗ kirin. Ev helwesta bi biryarb├╗n, bi ├ž├¬kirina kongreya 2. (duyem├«n) di sala 1975an de dewam kir. Gelek mixabin, li gel van p├¬┼čketin├¬n poz├«t├«f, li ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬, ┼čore┼ča ├«lon├¬ ┼čikest xwar ├╗ part├« bi v├¬ ┼čikestina han├¬ derbeyek d├« xwar. Mirov dikare b├¬je ku, tevaya kesayet ├╗ r├¬xistinan partiya me ├╗ r├¬baza Barzaniy├¬ mezin jibo ┼čikestina ┼čore┼ča ├«lon├¬ tawanbar dikirin. Berdewamiya xebat├¬ di wan ┼čertan de gelek zehmet b├╗.

Pi┼čt├« sala 1975an qonaxek n├╗ hat p├¬┼čiya partiy├¬. Ji aliyek├« dubare destp├¬kirina ┼čore┼č├¬ li ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬, ji aliyek├« din xurtkirina partiy├¬ li bakur├¬ Kurdistan├¬. Div├¬ b├¬ gotin, part├«y├¬ hem jibo destp├¬kirina ┼čore┼ča gulana sala 1976an, hem j├« jibo xurtkirina tevgera azadixwaza bakur├¬ welat├¬ me gav├¬n pir cidd├« av├¬tin -Cenab├¬ serok├¬ her├¬ma Kurdistan├¬ kak Mes├╗d Barzan├« di pirt├╗ka xwe de rol ├╗ xebata PDK-T ji bona destp├¬kirina ┼čore┼ča gulan├¬ destni┼čan kiriye. Di wan roj├¬n teng de ku herkes ji r├¬baza Barzan├« direviya ├╗ bi rexney├¬n pir dijwar di├ž├╗n ser wan, partiya me biray├¬n xwe y├¬n ba┼č├╗r├« li erd├¬ neh├¬lan ├╗ di her war├« de, xwed├« li wan derketin- Sadiqb├╗n ├╗ weke liqek├« partiya ba┼č├╗r karkirin, asteng├¬n n├╗ dian├« p├¬┼čiya partiy├¬. Problem├¬n nav partiya ba┼č├╗r ku li ser redda r├¬baza Barzaniy├¬ nemir ┼čin dib├╗, tes├«r li partiya me ji kir ├╗ eva han├¬ di sala 1977’de b├╗ sedema par├žeb├╗na partiya me.

Ev alugor├« ji aliyek├«, ji aliy├¬ d├« bay├¬ marks├«zm├¬ li ser welatpar├¬z ├╗ genc├¬n m├«l├«tan ku r├¬xistin├¬n c├╗rbec├╗r avakiribun, r├¬ neda ku Kurd li bakur bibin alternatifek bi r├¬k ├╗ p├¬k. Tev├« v├¬ rastiya han├¬ j├«, ev gr├╗b├¬n m├«l├«tan ├╗ xw├«ngerm roj bi roj bi p├¬┼č diketin. Li seranser├« bakur├¬ Kurdistan├¬ ├žalakiy├¬n wan rojeva Tirkiy├¬ dagirtib├╗. Di hemi bajar├¬n Kurdistan├¬ de komele ├╗ dezhen├¬n xwe ava kiribun. Belam, dewlet hemi h├¬z ├╗ ├«mkan├¬n xwe li hember van p├¬┼čketinan seferber kir. Wisa l├¬ hat ku bi nav├¬ Kurdan, bi sedan genc ├╗ militan├¬n Kurd dihatin ku┼čtin. H├¬z├¬n militarist bi v├¬ bernameya han├¬, bingeha c├╗ntaya le┼čkeri amade kiribun. ├Őd├« p├¬┼čiya h├¬z├¬n militarist de tu asteng├« nemab├╗n. Ew di 12├¬ ├«lon├¬ de bi c├╗ntayek le┼čker├« hatin ser desthilat├¬. Bi hezaran Kurd hatin girtin ├╗ ku┼čtin. Z├«ndana Diyarbekir ┼čahid├¬ r├╗re┼čiya van b├╗yera ye.

Di encama siyaseta pu├ž ya Tirkiy├¬ bi sebaret gel├¬ Kurd, sal├¬n 80├« bi ┼čer├¬ ├žekdariya PKK ligel qenc├« ├╗ xeletiy├¬n xwe hate dagirtin. Ev ┼čer├¬ han├¬ zirarek mezin gihand Kurdistana bakur. Ku┼čtina 70 hezar ├«nsan, nef├«kirina 6 milyon Kurd, w├¬rankirina 4000 gundan ├╗ tarumarkirina j├«ngeha her├¬m├¬ belgenameya v├¬ zirara han├¬ ye. Li seranser├« bakur├¬ Kurdistan├¬ kaosek pir mezin peyda b├╗. Ji xwe dilsoziya ├žekdar├¬n PKK ku singa xwe li hember h├¬z├¬n militarist kiribun s├«per, ji aliy├¬ dewlet├¬ ve tu bersiv nediye. H├¬ j├« k├¬mtir├«n maf├¬ mirov ji gel├¬ Kurd re z├¬de t├¬ d├«tin.

Dawiya sal├¬n 1980├« ├«deolojiya marksizm ├╗ leninizm├¬ bi verziyona Stal├«n├«zm ├╗ reel Sosyal├«zm├¬ t├¬k ├ž├╗ ├╗ belavb├╗na Yekitiya Sovyet├¬ j├« bi xwe re an├«. Konjektura siyas├« li seranser├¬ c├«han├¬ hate guhertin. Di nav Sovyet├¬ de dewlet├¬n n├╗ ava b├╗n. Dewlet├¬n di bin hegemonya Sovyet├¬ de serxweb├╗na xwe ├«lan kirin. Tevaya d├«ktator├¬n Awr├╗paya Rojhilat ketin nav gemara d├«rok├¬. Herdu dewlet├¬n Almanya, ku wek “Rojhilat” ├╗ “Rojava” hatibun dabe┼čkirin, yekitiya xwe ├«lan kirin.

Ev p├¬┼čketin├¬n han├¬ tes├«r li Rojhilata Nav├«n j├« kir. Rej├«m├¬n wek diktator├¬n BAAS ├╗ nasir├«zm ku hemi h├¬za xwe ji Yekitiya Sovyet├¬ digirtin, b├¬pi┼čt mab├╗n. ├Őd├« dem hatib├╗ ku p├¬┼čiya rej├«ma BAAS bihata girtin. Ew rej├«ma ku bi alikariya Sovyeta Stal├«n├«st ji n├«v milyon z├¬detir Kurd ├╗ ┼či├« dab├╗n ku┼čtin, bi hezaran gund├¬n Kurdan t├¬k dab├╗. Bikaran├«na ├žek├¬n kimyay├«, 182 hezar Kurd├¬n enfalkir├«, windakirina 8 hezar Barzaniy├¬n m├¬rxas, derbederiya ji 200 hezar├« z├¬detir ko├žber├¬n ji sala 1975 li ├«ran, bi 10 hezaran penaber├¬n her├¬ma Behd├«nan li Tirkiy├¬, tabloya w├¬ rej├«ma gen├« ├╗ gemar b├╗… (sed heyf ├╗ mixabin, ├«ro bi sedan layangir ├╗ karmend├¬n w├¬ rej├«ma gemar ├╗ bi sedan ideolog├¬n Stal├«n├«st di dam ├╗ dezgeh├¬n Kurdistan├¬ de bejn ├╗ bala xwe ni┼čan didin ├╗ ev di prosedura serketin├¬ de astengiyek c├«d├« ye )

Destp├¬ka sala 1991├¬, Dewlet├¬n Yekgirtiy├¬n Amerikay├¬, ligel hevpeyman├¬n xwe h├¬ri┼č birin ser rej├«ma diktator. Wan ji Kuweyt derxistin, General ┼×warzkopf bi biryar├« ber├¬ xwe dab├╗ Bexday├¬ ji bona t├¬kbirina rej├«m├¬. L├¬ d├«sa Rusya, ku li ser bingeha Yekitiya Sovyet├¬ ava buye ├╗ siyaseta dervey├¬ de heman siyaset├¬ bi r├¬ve dibe, bi mebesta „Bername ne t├¬k├žuna rejima BAAS b├╗, bername ten├¬ rizgarkirina Kuweyt├¬ b├╗“ r├¬ li t├¬k├žuna rej├«ma BAAS girt. Seyre, ev rastiya han├¬ rojek ji rojan bi ┼č├¬weyek rast ├╗ durist di nav r├¬ber├¬n Kurdan de nehat m├╗naqe┼čekirin. Div├¬ mirov b├«ne b├«ra wan kesan ku genge┼čeya v├¬ rastiy├¬ nedihat hesab├¬ wan. Sovyeta “mezin” di derbareya bikaran├«na ├žek├¬n kimyay├« li Heleb├žey├¬, bi heman siyaset├¬ pi┼čtevaniy├¬ Sadam├¬ Tikrid├« kirib├╗. Gava di sala 1988an de hin welat├¬n rojava bi serpere┼čtiya Amerika ku dixwestin Iraq ji bona bikaran├«na ├žek├¬n kimyay├« li UNO mehk├╗m bikin, di ser├« de Sovyet li dij derket. Bi serde j├« rojnameya PRAWDA n├╗├žeyek belav kir, “Iraq li dij├« Kurdan ├žek├¬n kimyew├« bi kar neaniye, ev derewa ‘├žetey├¬n’ Kurda bixwe ye”

Bi saya serê hevkariya Sovyetê, BAAS li ser kar mabû, lê gelek kiz bû. Ji bona vê yekê rê ji Kurdan re jî vebû û wan welatê xwe ne bi temamî jî be, rizgar kirin.

Destpêkirina qonaxek nu li seranserî Kurdistan

Azadb├╗na Kurdistana ba┼č├╗r bay├¬ xwe belav├« hemi par├žey├¬n Kurdistan├¬ kir. Gelek derbas neb├╗, Kurd ketin rojeva diplomasiya cihan├¬. T├╗r├¬n d├«plomas├«t├¬ dest p├¬ kirin. Bir├¬z kak Mesud Barzan├« ├╗ Mam Celal Talaban├« ji welat├¬ Awr├╗pa ta Amerikay├¬ hevd├«tin├¬n pir gir├«ng p├¬k an├«n. Siyasetmedar ├╗ partiy├¬n Awr├╗pa ku ber├¬ ne amadeb├╗n ligel Kurdan r├╗n├¬n, ├¬d├« li ser astek├« bilind ligel Kurdan r├╗dini┼čtin. Baweriya ku bi taybet├« ketib├╗ mejiy├¬ siyasetmedar├¬n Awr├╗pa „Kurd nikarin xwe ├«dare bikin“, t├¬k ├žu !

Her ├žend├« ji ferhenga p├¬┼čmergayet├« derbasb├╗na desthilatdariya siyas├« ├╗ afirandina dam ├╗ dezgeh├¬n ├«dar├« ├╗ hikum├« zehmet j├« b├╗, l├¬ bi al├«kariya h├¬z├¬n hevpeyman ├╗ bi heb├╗na fidekari ├╗ dilsoziya w├¬ dem├¬ ku ji ferhenga p├¬┼čmergeyat├« dihat, di ├žareserkirina v├¬ zehmetiy├¬ de b├╗ al├«gir.

Ev p├¬┼čketin dewlet├¬n ku par├žey├¬n Kurdistan dag├«r kirine, nerehet dikir ├╗ ew ketib├╗n d├╗v t├¬kdana w├¬ rew┼č├¬. Rojnamevan├¬ Tirk Ceng├«z ├çandar, di sala 1991├¬ de b├¬ wate negotib├╗ „ ji v├¬ gav├« ┼č├╗nde, w├¬ karta PKK li hember p├¬┼čketin├¬n bakur├¬ Irak├¬ b├¬ bikaran├«n“
Her Kurdek Ronakb├«r div├¬ li ser v├¬ tesp├«ta Ceng├«z ├çandar bifikire. ┼×er├¬ PKK li hember h├¬z├¬n ba┼č├╗r ├╗ ┼čer├¬ navxwey├« li ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ tesp├«ta Ceng├«z ├çandar t├«ne b├«ra mirov. Destt├¬werdana welat├¬n c├«ran ku dib├╗ sedema ┼čer├¬ navxwey├«, bi midaxeleya Dewlet├¬n Yekgirtiy├¬n Amerikay├¬ di sala 1998an de bi „Peymana Wa┼čington“ bi daw├« hat.

Gorankariy├¬n destp├¬ka sal├¬n 1990├« p├¬┼čiya partiya me j├« vekirib├╗. Di maweyek kurt de part├« h├¬z├¬n xwe gihand merheleyek ku dikar├«b├╗ b├¬ k├¬may├« wek PKK midaxeleya rojev├¬ bikira. Balam jibo rew┼ča hesas ya ba┼č├╗r, ┼č├«ret ├╗ p├¬┼čneyar├¬n birayane y├¬ desthilatdariya ba┼č├╗r, me tevaya h├¬z├¬n xwe belav kir. Ev li ser me barek├« giran hi┼čt ├╗ part├« d├«sa b├╗ 2 par├že.

Di sala 1992an de part├« giran├« dan├« ser xebata siyas├«. Kongreya sala 1992 ba┼čtir├«n nim├╗ne ye ji bona yekgirtina kesayetiy├¬n siyas├« ├╗ rew┼čenb├«r├¬n ku ji h├¬z├¬n c├╗rbec├╗r hatib├╗n ba hev. Ji R├¬xistin├¬n wek Rizgar├«, Ala Rizgar├«, Kawa ├╗ grub├¬n din be┼čdariyek gelek xurt p├¬k hatib├╗. Part├« wek hemi caran b├¬y├« ku statukoperest├«y├¬ bike, r├¬ ji zana ├╗ ronakb├«r├¬n xwe re vekir. Ev di tradisyona partiy├¬ de gelek caran hatiye kirin. H├¬ di qonaxa damezrandina partiy├¬ sala 1965, 1969, 1975, 1991 ├╗ 1992an de damezr├¬ner ├╗ kadroy├¬n kevn ketib├╗n d├╗v kadroy├¬n n├╗ ├╗ serokatiya partiy├¬ j├« tesl├«m├« wan kirib├╗. Bi v├¬ helwesta tradisyonel, part├« baweriyek mezin ni┼čan├« kadroy├¬n n├╗ da ├╗ bawe┼ča xwe jibo xw├«na n├╗ vekir, r├¬vebir├« j├« tesl├«m├« wan kir. Pravakasyona „n├«vintelektuelan“ li dij├« v├¬ yek├¬tiy├¬ bi ser neketib├╗.

Pi┼čt├« v├¬ yek├«tiya xurt fikra tevaya yek├«tiya h├¬z├¬n bakur ┼č├«n b├╗. D├«rok ┼čahid├¬ hewldan├¬n dilsoziya partiy├¬ ye. Di war├¬ xebata yasay├« de ligel k├¬m ├╗ kurtiya xwe b├╗ h├¬zeke ku li ser hisab dihate kirin. ├çi di damezrandina partiy├¬n yasay├« de, ├ži j├« di p├¬kan├«na listeyek hevbe┼č ji bona hilbijartin├¬n parlamentoy├¬ de, giraniyek b├¬endaze ni┼čan dab├╗. Di peywendiy├¬n d├«plomat├«k de gav hatin av├¬tin. Hinek wezaret├¬n xaric├« ji welat├¬n Awr├╗pa p├¬┼čewaz├« li heyeta partiya me dikirin.


Sala 1992an de Parlamentoya Kurdistan├¬ p├¬khatibu. Yek├«tiya h├¬z├¬n Kurd gehi┼čtibu astek├« bilind. (sala 1993an de PDK-Ba┼č├╗r bi amadeb├╗na part├« ├╗ r├¬xistin├¬n wek Part├« Gel, Pasok, Sosyalist, R├¬xistina grubek Kurd├¬n Feyli ├╗ Yekitiya Demokrat├¬n Kurd, yek├«tiyek xurt p├¬k an├«bu). Ev h├¬zb├╗na han├¬ hinek der ├╗ dor nerehet kir ├╗ bingeha ┼čer├¬ navxwey├« hate av├¬tin. Zor nek├¬┼ča, 6-7 mang ┼č├╗nde Kurd hatin ley├«ztok├¬ ├╗ ┼čer├¬ birakujiy├¬ dest p├¬ kir. Hewldan ├╗ xebata partiya me d├«sa di bin s├«bera p├¬┼čketin├¬n ba┼č├╗r de mab├╗. Paralel bi b├╗yer├¬n ba┼č├╗r, partiya me bu mehk├╗m├¬ girtina helwestek rast ├╗ durist. Genge┼čeyek n├╗ di nav ref├¬n partiy├¬ de dest p├¬ kir.

Ji bona ku rew┼ča ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ bo me pir hesas b├╗, me tevaya h├¬za xwe ten├¬ bi ten├¬ konsentre dikir ser p├¬┼čketin├¬n ba┼č├╗r. Me ba┼č dizan├« ku ev li ser me ├╗ li ser yek├«tiya me ya xort pir bi bihay├« radiwestiya. L├¬ ├ži dib├╗ bila biba, ne mimkin b├╗ ku part├« xebatek b├¬ hesab├¬ hesas y├¬ ba┼č├╗r bikiriba. Ev rastiya han├¬ gir├¬day├« ferhenga partiya me bi xwe b├╗. Me ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ wek ronahiya ├žav├¬n xwe diparazt. Yasay├«b├╗na maf├¬ milet├¬ Kurd di dest├╗ra Iraq├¬ de gir├«ngtir├«n armanca me b├╗.

Di encama van alogor├¬n ku dema ┼čer├¬ navxwey├« li ba┼č├╗r├¬ welat├¬ me hate p├¬┼čiya me;
1- P├¬knehatina ├«ntegrasyona kadir├¬n nu ligel kadir├¬n kevn, (ku tes├«ra p├¬┼čketin├¬n ba┼č├╗r j├« t├¬ de heb├╗).
2- Manewrayên siyasî (ku hê jî berdewam in) ji bona tunekirina misyona PDK û Barzanî li bakurê Kurdistanê, ku partiya me hedef bû.
3- T├¬negihi┼čtina rastiya ferheng ├╗ h├¬za PDK ji al├« kadir├¬n partiy├¬ bi xwe (ku ├«ro di protokol├¬n h├¬z├¬n ewlekariya Tirkiy├¬ ├╗ di idianameya Ergenekon├¬ de wek h├¬zek pir xeter t├¬ d├«tin).
4- Helwest ├╗ l├¬ner├«n├¬n hinek n├«vintelektuel├¬n Kurd ku di sala 1992an de ketib├╗n partiy├¬ (li ser kaos ├╗ ┼čer├¬ navxwey├« ku ta sala 1998an li ba┼č├╗r berdewam b├╗).
5- Ihmalkirina partiya bakur ji aliy├¬ partiya ba┼č├╗r.

b├╗n sedem├¬n esas├« jibo kizb├╗na partiya bakur. Ji v├¬ dem├¬ ┼č├╗nde partiy├¬ nikar├«b├╗ dewra xwe bib├«ne ├╗ eva han├¬ ta kongreya 9an ku sala 2005an p├¬k hat, berdewam kir.

Ligel hemi k├¬┼č ├╗ astengiyan, partiy├¬ kar├«b├╗ sala 2005an kongreya xwe p├¬k b├«ne. Bi co┼ček mezin me ber├¬ xwe dab├╗ xebat├¬. Partiya me di tevgera azadixwaza gel├¬ Kurd de wek navenda xebata Kurd├«niy├¬, wek par├¬zer├¬n misyona Barzaniy├¬ nemir dihate d├«tin. D├«sa p├¬┼čiya me veb├╗ ├╗ me dest bi xebata xwe kir. Mixabin, di amadekirina kongrey├¬ de hewldan├¬n negat├«f ji al├« ├žend kes├¬n “jixweraz├«” sewiya kongrey├¬ ┼čikand. Ev kes├¬n han├¬ di d├«roka r├¬xistin├¬n Kurd├« de pir ba┼č t├¬ne naskirin ├╗ derbazb├╗y├«nek ku mirov j├¬ serbilind be, li d├╗v xwe nehi┼čtine. Armanca wan, ji xebatek p├«roz z├¬detir, tatm├«nkirina ruhiyeta kesayetiya wan bixwe b├╗ye . Xwediy├¬ ferhenga, “bila ya min be, bila pi├ž├╗k be” b├╗n. L├¬ d├«sa j├« maweyek ┼č├╗nde ew ji desthilat├¬ reviyan ├╗ riya partiy├¬ veb├╗. Kadroyek dilxwaz├¬ xebat├¬ dest bi kar├¬ xwe kir. Di nav 2 salan de ├žend gav├¬n c├«dd├« hatin av├¬tin. Ji xwe di war├¬ ragihandin├¬ de xebatek berbi├žav heb├╗. Li bakur dest bi damezrandina dezgeh├¬n ├žand├« kirib├╗n. Jibo berdewamiya kar├¬n diplomatik ligel part├« ├╗ kesayetiy├¬n din li ser astek├« bilind kar├¬n balk├¬┼č hatin kirin. ├çend hevd├«tin├¬n giranbiha ligel Parlamenter├¬n Awropa, ligel Komisyona Ewropa di nav ├žalakiy├¬n wan de ├ž├¬b├╗n. Her w├¬ dem├¬, di damezrandina “Hevbend├«” ku ji dervey├« PKK ji tevaya partiy├¬n bakur ligel partiy├¬n wek HAK-PAR ├╗ KADEP p├¬k hatib├╗, dewrek esas├« leyizt. Part├« li bakur├¬ Kurdistan├¬ b├╗ h├¬viyek. ├çav├¬ hemi welatpar├¬z, ronakb├«r ├╗ siyasiy├¬n Kurdan li me b├╗. Peywendiy├¬n me ligel tevaya h├¬z├¬n Kurdistan├«, bi taybet├« li ba┼č├╗r├¬ Kurdistan, k├¬m j├« be, balk├¬┼č b├╗n.

Di v├¬ nabeyn├¬ de ergenekonc├« d├«sa ketin dewr├¬. Ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ wek meydanek manewray├¬ bi kar dihan├«n. Dervey├« Kerkuk├¬, li Hewl├¬r ├╗ bi taybet├« li Sil├¬man├« ketib├╗n d├╗v plan├¬n t├¬kdana rew┼č├¬. Ji h├¬z├¬n ba┼č├╗r├« z├¬detir Amerik├« ketib├╗n d├╗v wan. Dan├«na bernameya ku┼čtina waliy├¬ Kerk├╗k bi meseleya ├žewal t├¬k ├ž├╗ ! Vedat Yenerer, ku li ba┼č├╗r wek rojnamevanek├« kar dikir ├╗ ┼čexs├¬ min wek „mirov├¬ Mesud Barzan├«“ p├¬┼čk├¬┼č dikir, dawiy├¬ ligel stratej├«st├¬n ergenekon├¬ hat girtin. Atilla Ugur, ku ber├« girtina xwe ji ewlekariya ├Ämral├« berpirs b├╗, li Sil├¬man├« cir├«t diav├¬t. Dir├¬j Eli, endam├¬ ├žeteya ergenekon├¬, ji aliy├¬ hin berpirs├¬n ba┼č├╗r wek mirovek qedirbilind dihate p├¬┼čewaz├«kirin.

Tirkiye ├╗ ba┼č├╗r
Ji sala 1991 ├╗ vir de Tirkiy├¬ hemi h├¬z├¬n xwe jibo t├¬k├ž├╗na destkeftin├¬n gel├¬ Kurd li ba┼č├╗r seferber kir. Rew┼ček defakto ku hatib├╗ bin poz├¬ wan, wan nerehet dikir. Sextekar├« ├╗ xaponekiya wan, qa┼čo „Kurd ├╗ Tirk birane“ d├«sa ji her hewldan├¬n wan diyar dib├╗. Ew Tirkiye ku ji bona Tirkmen├¬n Iraq├¬ dinyay├¬ t├¬k bide, tehamula destkeftin├¬n Kurdan, tehamul├« rizgarb├╗na wan ji zilm ├╗ zordariya rej├«mek fa┼čist, nedikir.
Jibo Tirkiye, ├žalakiy├¬n Hamas rewa ne, kadir ├╗ n├╗ner├¬n wan j├« qehreman in, balam Barzan├« ├╗ Talaban├« „re├«s e┼č├«r“in. ├çekdar├¬n Hamas qehraman├¬n azadiy├¬ ne, pe┼čmerge „├žete“ ne, ├žekdar├¬n PKK j├« "terorist". Jibo zarok├¬n Filist├«niyan h├¬stir├¬n ├žavan bibar├«ne, zarok├¬n Kurdan wek pi┼čtevan├¬n "teror├¬" bi qelem bide. Ev nay├¬ qeb├╗lkirin, ev sextekar├« ye !
Ger mirov pi├žek dest├¬ xwe deyne ser w├«jdan├¬ xwe, w├¬ mirov bib├«ne ku PKK li hember kiryar├¬n Hamas, r├¬xistinek melay├«ket e. L├¬nerina wan li hember ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ j├« heman ti┼čt e. Jibo Filist├«niyan daxwaza dewletek serbixwe bike, Kurdan j├« mehk├╗m├¬ hik├╗meta merkez├« bike. Bi serde j├«, bibe par├¬zer├¬ "Iraqek Yekgirt├«". H├¬ b├¬tir, peywendiy├¬n siyas├« ├╗ ekonom├« ligel Iraq├¬ li ser bingeha tasfiyeya hik├╗meta her├¬m├¬ ava bike.

Rast e, dem├¬n daw├« pi├žek nerm b├╗ne, bi taybet├« hik├╗meta Tay├«b Erdogan. Belam ev nermb├╗n ne jibo xatir├¬ ├žav├¬n re┼č ├╗ belek ├¬n Kurda ne. Ew z├¬detir gir├¬day├« helwesta Dewlet├¬n Yekgirtiya Amer├«ka ├╗ Awropay├¬ bixwe ye. B├¬ guman p├¬┼čketin├¬n konjekturel ├╗ ├«flasa sistema Kemalizm├¬ j├« bi ser de t├¬ ├╗ dewlet ji ne├žariy├¬ p├¬w├«st dib├«ne ku hinek "gavan" bav├¬je, l├¬ li ser bingeha tasfiyeya tevgera Kurd bi gi┼čt├«.

Bazara siyas├« bi ┼čandina heyetek bo ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ bi serokatiya Miste┼čar├¬ MIT'├¬ Emre Taner, dest p├¬ kir. Niha p├¬w├«st nab├«nim z├¬detir li ser detayan rawestim. Balam bi kurt├«, b├¬ ku konseptek ├žareseriy├¬ b├¬ p├¬┼čk├¬┼čkirin, resmen tasfiya tevaya r├¬xistin├¬n ├žekdar ├╗ "├«llegal" dihate xwestin. Seyr e, peywendiy├¬n desthilatdariya ba┼č├╗r ligel Qend├«l, PKK bixwe j├« tasfiyeya PDK-Bakur ├╗ PWDy├¬ dixwest, mixabin…

Ji xwe pir derbas neb├╗, h├¬z├¬n ewlekariya dewleta Tirk, di bin siyaseta xwe ya "nerm" de partiya me wek partiyek "teror├«st" bi qelem dan. Ew part├« ku di tevaya jiyana xwe ya siyas├« de rojek├¬ ├žek bi kar neaniye, b├╗ "terorist" ! Div├¬ b├¬ zan├«n; Yekgirtiya Miletan j├« ┼čer├¬ ├žekdariy├¬ bi prensib rewa dib├«ne gava ew wek metodek parastin├¬ b├¬ bikaran├«n.
Ji her al├« ve manevraya ┼čikandina pi┼čta partiya me, tasfiyeya PKK ├╗ tevaya h├¬z├¬n bakur, dest p├¬ kir.
Dest p├¬ kir, bi ├ži konsept├¬ ├╗ f├«guran├¬n konsept├¬ k├« ne ?
Ez├¬ v├¬ meseley├¬ pi├žek├« vekim, eger p├¬w├«st b├╗ ez├¬ hemi detayan bidim ber dest├¬ raya gi┼čt├«.

" Rêvekirina Demokratîk "

Li ser ├ži sedem├¬ dibe bila be, ├«ro li Tirkiy├¬ qeneetek peyda b├╗ye ku siyaseta as├«m├«lasyona dewleta Tirk bi ser neket. Sedsala daw├«, bi serhildan ├╗ bi ├žalakiy├¬n azad├«xwaziya gel├¬ Kurd, bersiv ├╗ metod├¬n ne├«nsan├« ya desthilatdariya Tirkan li hember daxwaziy├¬n rewa, hatine dagirtin. Ku┼čtin, darvekirin, nef├«kirin ├╗ siyaseta as├«m├«lasyon├¬ bi carek├¬ ├«flas kir !

┼×er├¬ ├žekdar├« y├¬ PKK ji bona p├¬┼čeroja Tirkiy├¬ b├╗ye k├¬┼ček taybet. Di hedefa xwe de ku digotin w├¬ di maweyek kurt de h├¬z├¬n “terorist“ b├¬ser├╗ber bikin, bi ser neketin.
Ji aliy├¬ din, di bin poz├¬ wan de Kurd li ba┼č├╗r├¬ Kurdistan├¬ b├╗ne faktorek siyas├« ku dikarin tesir li hemi par├žey├¬n Kurdistan├¬ bikin. Helwesta wan ya ├«zolekirina ba┼č├╗r ku tu caran ne amade b├╗n ligel wan r├╗n├¬n, bi ser neket ! L├¬ner├«na xwe ya ec├¬b ├╗ xer├«b „S├Âzde Parlamento“ „S├Âzde K├╝rdistan“ ji ne├žariy├¬ ji l├«teratora siyaseta xwe derxistin.
Bi kurtî siyaseta dewletê bi ser neket û Tirkiye xetimî.

Ji bona v├« yek├¬, hik├╗meta Tay├«b Erdogan p├¬w├«st├« bi hinek gorankariyan d├«t ├╗ bernameya xwe bi nav├¬ "R├¬vekirina Demokrat├«k" ├«lan kir. Ber├¬ nav├¬ w├¬ "R├¬vekirina ├çareseriya Pirsa Kurd" dan├«b├╗n. Qa┼čo cam├¬ran dixwazin pirsa Kurd ├žareser bikin, l├¬ h├¬ di destp├¬k├¬ de po┼čman b├╗n, pa┼čve gav av├¬tin ├╗ nav├¬ bernameya xwe guhertin. Ne d├╗r e ku ew maweyek d├« bernameya xwe bi yekcar├« pa┼čve bik┼č├«nin. Axaftin├¬n Tay├«b Erdogan y├¬n roj├¬n daw├« ├«┼čareta v├¬ rastiya han├¬ ye.
Ji nuha ve diyar e ku hemi hewldan├¬n wan, ber├« her ti┼čt├« izolekirina h├¬z├¬n ├žekdar├¬n PKK’ye. Bi serde j├«, p├¬┼č├«girtina belavb├╗na fikra netewey├« ye ku roj bi roj li bakur bih├¬ztir dibe.
Guhertina hedefa esas├« ya Kurdan bi xwe ye. H├¬ xirabtir, duristkirina Kurd├¬n Tirk bi xwe ye. Div├¬ mirov pirs bike; gelo ger mirov ji wi┼čey├¬n Kurd ├╗ Kurdistan├« bireve, ├žawa mirov dikare di ├žareserkirina pirsa Kurd de sam├«m├« be ?

Rast e, “R├¬vekirina Demokrat├«k“ r├¬ ji diyalog├¬ re vedike, li ser pirsa Kurd genge┼čeyek azadane t├¬ kirin. ├Ť ev dikare p├¬┼čiya ronahiy├¬ ji bona milet├¬n Kurd, Tirk ├╗ k├¬mnetewey├¬n d├« veke. L├¬ garantiya w├¬ n├«ne. Hilbijartin├¬n sala 2011an dikare tevaya bernameya hik├╗meta Erdogan b├¬ser├╗ber bike. Yan j├« ├žar├žoveya bernameya wan tengtir bike. ├Äht├«male j├« wek nuha kor ├╗ seqet h├¬d├« h├¬d├«, per├že per├že bi r├¬ve bi├že. Div├¬ ji b├«ra me ne├že, c├«ddiyeta konsept├¬n ├žareseriy├¬, yan j├« demokratizekirina welatek├«, ten├¬ bi qise ├╗ gotinan nakeve j├«yan├¬.
Per├že per├že demokras├« nabe ! Tirkiye mehkum├¬ av├¬tina gav├¬n rad├«kal e, ev j├« bi guhertina yasaya gi┼čt├« mimkin dibe. Div├¬ c├«hgirtina maf├¬ gel├¬ Kurd di yasay├¬ de ┼čertek├« esas├« be ! Gav├¬n ku t├¬ne av├¬tin, li gor dest├╗ra gi┼čt├«, ne yasay├« ne. Lewra ev gav ber bi nediyar├« ve di├žin ├╗ li seranser├« Tirkiy├¬ dibin sedema kaosek├¬.

Loma, div├¬ em Kurd hi┼čyar bin ├╗ daxwaza c├«dd├«yet, sam├«miyet ├╗ baweriy├¬ bikin. Bawer├«dan ji guhertina yasay├¬ derbas dibe. D├«rok bi bawer├«dana gel├¬ Kurd hatiye dagirtin. Me di d├«rok├¬ de ji bona bihevrejiyan├¬ ┼čan bi ┼čan├¬ “biray├¬n Tirk” dema Osmaniyan ├╗ dema damezrandina komara Tirkiy├¬ ┼čer├¬ h├¬z├¬n hevpeymanan kir. Dawiy├¬ xen├žera xwe li pi┼čta me dan, fermo em bin├¬rin serhildan├¬n ji sala 1925 ta 1938an.
Ji ber v├¬ yek├¬ dora dezgeh├¬n dewlet, siyasetmedar, rew┼čenb├«r ├╗ akademisyen├¬n Tirk hatiye ku ew bi xwe baweriy├¬ bidin gel├¬ Kurd. Me t├¬ra xwe baweri daye wan !

Ev li aliyekî, ji aliyê din;

├çi dibe bila bibe, aliy├¬ Tirkan konsepta xwe amade kirine ├╗ li ser Kurdan ferz dikin. Konseptek Tirkiyey├«. Ew, bi v├¬ konsepta xwe dixwazin pi┼čta „teror├¬“ bi┼čk├«nin, h├¬z├¬n „rad├«kal“ ji hol├¬ rakin. Bi v├« haway├«, ji her al├« ve „Tirkiyeyek rehet“ p├¬k b├«nin.

Ba┼č e, gelo konsepta me Kurdan ├žiye?

Bi ya min, ├žawa ku Be┼č├«r Atalay wez├«r├¬ daxil├« y├¬ hik├╗meta Tirkiy├¬ ji bona konsepta xwe ser├« li tevaya dam ├╗ dezgeh├¬n Tirkiy├¬ da, raya part├« ├╗ ┼čexsiyet├¬n siyas├« girtin, divyab├╗ Kurd j├« ji bona p├¬kan├«na konseptek hevbe┼č ┼č├¬wra xwe ligel hev bikirana. Ev ├ž├¬neb├╗..
Ji d├¬vla w├¬, ketin d├╗v hewldan├¬n „muhatab“ wergirtin├¬. Yan├«, „Ten├¬ em, ne kes ├╗ h├¬zek d├« !“

Ji xwe, heb├╗na h├¬z├¬n d├« cih├¬ pirs├¬ ye. Ta niha tu mecal├¬ h├¬zek din ji dervey├« PKK neb├╗ye ku bikaribin midaxaleya rojeva siyas├« bikin. Ev 30 sal in ambargoya siyas├« li ser tevaya h├¬z├¬n bakur heb├╗ ├╗ h├¬ j├« berdewam e ! P├¬┼čketin├¬n konjektur├« ├╗ faktor├¬n bazara siyas├«, di pi┼čt deriyan de mil├¬ hemi h├¬z ├╗ ┼čexsiyet├¬n bakur ┼čikandine.
Rastiyek heye, tu h├¬zek li seranser├¬ hemi c├«han├¬ wek h├¬z├¬n Kurda bi fedekar├« ├╗ bi ├«mkan├¬n xwe teko┼č├«n nedaye. L├¬, hewldan├¬n fedekariy├¬ t├¬ra serkitina wan nekir. ┼×exsiyet├¬n giranbiha ku ji 40 salan z├¬detir di tevgera Kurd de dixebitin ├╗ di her war├« de ┼čareza b├╗ne, nikarin li beramber Kemal├«st├¬n wek Aysel Tugluk biserkevin. Ev ni┼čana berdewamiya konsepta dewleta k├╗r bi xwe ye. (Guhertina v├¬ rew┼č├¬ taze dest p├¬ kiriye)

Em bixwazin nexwazin, ev p├¬┼čketin├¬n li bakur├¬ Kurdistan├¬ desthilatdariya siyasiya ba┼č├╗r j├« gir├¬ dide. Ew j├« di nav v├¬ prosed├╗r├¬ de ne. Hewldan├¬n tasfiya h├¬z├¬n bakur tes├«rek mezin li ser wan j├« dike ├╗ bi zirara wan j├« temam dibe.

Seyr e, gelo nizanin an nabînin ?

Çawa nikarin bibînin ku di xetimandina pirsgirêka Kerkûkê de Tirkiye dewr û rola esasî dileyîze?

Ji ber ├ž├« Erdogan di ziyareta xwe li Bexday├¬ de p├¬┼čneyar dike ku ew amade ne le┼čker├¬n xwe li Kerk├╗k damezr├«nin?

Diyar e, Tirkiye ketiye d├╗v p├«lana „Peyman├« M├╗sil“. Ev peyman di 05.06.1926an de di navbera Tirkiy├¬, Irak ├╗ Br├«tanya de p├¬k hatib├╗. Li gor v├¬ peymana han├¬, Tirkiye w├¬ xwe ji “Wilayeta M├╗sil” bik┼č├«ne, bi ┼čertek├« h├«├ž gorankariyek cograf├« di statuya her├¬m├¬ de, yan├« her├¬ma Kurdistan├¬ de p├¬k ney├¬. Di heman peyman├¬ de, Tirkiye garant├« kirib├╗ ku bikaribe ji sin├╗r derbas├« ba┼č├╗r├¬ welat├¬ me bibe ├╗ bikeve d├╗v “ H├¬z├¬n Muxalif”. K├« b├╗n ev “H├¬z├¬n M├╗xalif” ji dervey├« Barzaniyan ? Maweyek kurt ber├« peyman├¬, ┼×├¬x Evdilselam Barzan├« bi darve kiribun. Tirkan ji xwe re kirib├╗n hedef ku ┼čer├¬ tevaya Barzaniyan bikin ├╗ wan neh├¬lin.

Destp├¬ka sala 1940├« hem li ba┼č├╗r hem j├« li rojhilat├¬ welat├¬ me tevgera azadixwaziya milet├¬ Kurd dest p├¬ kirib├╗. Di encam├¬ de, di 22.01.1946an de Komara Kurd li Mahabat hat damezrandin. H├¬za Barzaniyan rola her├« gir├«ng ley├«ztib├╗. Tirkiye d├«san nerehet b├╗, 2 mang pi┼čt├« damezrandina Komara Kurd, di 29.03.1946an de peymanek nu ligel Iraq├¬ bi nav├¬ „Peymana Peywendiy├¬n Dostane“ ├ž├¬kir. Li gor v├¬ peyman├¬ j├« Tirkiye dest├╗r dab├╗ xwe ku operasyon├¬n esker├« di ba┼č├╗r├¬ welat├¬ me de p├¬k b├«ne, yan├« li ser esas├¬ nemana Barzaniyan. Jibo agahdariya hinek optimist├¬n ba┼č├╗r, w├¬ dem├¬ ├ž├«roka Qend├«l ├╗ PKK tuneb├╗.

Niha dem hatiye guhertin, ├žav├¬ hemi dinyay├¬ di p├¬┼čketin├¬n Rojhilata Nav├«n de ye. K├¬m j├« be, Kurd di peywendiy├¬n navnetew├« de c├«hek girtine. Tirkiye nikare wek hemi caran bi peyman├¬n ├«llegal bi├že ser Kurdan. Ji bona v├¬ yek├¬ bi konsept├¬n cambaziy├¬ ku h├¬ j├« kes nizane ka ├ži di nav „R├¬vekirina Demokratik“ de heye, dixwazin p├¬┼č├« li Kurdan bigrin.
Gelo ta ├ži radey├« Kurd ji v├¬ cambaziy├¬ agahdar in ?
Esas pirs ev e !

Bo ├ži desthilatdariya siyas├« li ba┼č├╗r b├¬deng e, ev optimizm ji ku der├¬ t├¬ ?
Li ser ├ži esas├« konsepta cambaziy├¬ wek gav├¬n „ba┼č“ dib├«nin ?
Bo ├ži raya biray├¬n xwe nagrin ├╗ wan ten├¬ dih├¬lin ?
Heta niha li ser „R├¬vekirina Demokrat├«k“ l├¬kol├«nek siyas├« hate kirin, an na ?
Ji ber ├ž├« mam Celal di bangewaza xwe de Kurd├¬n bakur te┼čv├«k dike ku ew “bi aqil” bin ├╗ li dora AKP bicivin ?
Çi cawazî di navbera partiya Malîkî û AKP de heye ?
Bi ya min, ne ewqas z├¬de ku mirov Kurd├¬n bakur te┼čv├«q├« AKP bike. Ev helwesta mam Celal belgenameyeke ku ew ├žareseriya k├¬┼ča Kurd li bakur di konsepta hikumeta Erdogan de dib├«ne.

Xwed├¬ ┼čahid e ka di pi┼čt deriyan de ├ži c├╗r kulav li ser sere Kurd├¬n bakur t├¬ dir├╗tin. B├¬guman p├¬w├«stiya me, bi ┼č├«ret ├╗ tecr├╗beya biray├¬n ba┼č├╗r heye. Me di d├«roka tevgera xwe de ├žend├«n car ├«spat kiriye ku em gelek qedr ├╗ q├«met didin tecr├╗ba wan. Balam ev helwesta wan ten├¬ bi ten├¬ xizmeta t├¬k├ž├╗na h├¬z├¬n ni┼čtimanperwer dike.

Min li jor diyar kir ku niha p├¬w├«st├« bi vekirina detayan n├«ne, l├¬ sed heyf ├╗ mixabin, be┼ček gir├«ng ji desthilatdariya siyas├« ya ba┼č├╗r ├«nd├«rekt pi┼čtevaniya konsepta „R├¬vekirina Demokrat├«k” dikin. Ji xwe felaketa her├« mezin ev e !

Mirov nikare ji raqîbên xwe gazindan bike. Ew, roja ku ji Asya Naverast hatin herêma Rojhilata Navîn, Kurdan dixapînin. Kurd li hember Kurd bi kar tînin. Ev tradisyona bav û kalên wan e. Lê gava birayên me, me mehkûmî konsepta virt û vala bikin, heqê me heye ku em fikra xwe bikin û daxwaza heq û hiqûqê xwe bikin.
Gava hik├╗meta Iraq├¬ otonomiyek karton├« li ser wan ferz kir, me bi hemi qeweta xwe pi┼čtevaniya wan ji bona otonomiyek rast ├╗ durist kir.
Rast e dem hatiye guhertin, l├¬ dive h├╗n j├« li gor v├¬ dem├¬ pi┼čtevaniya me ji bona ├žareseriyek rast ├╗ durist bikin. Em ji biratiya derew├«n t├¬r b├╗ne, em biratiyek rast ├╗ durist dixwazin. Ev j├« heq├¬ me ye, tu kes nikare jibo rehetiya xwe heq ├╗ hiq├╗q├¬ me pi┼čtguh bike !

Dubare dikim, eger Tirkiye di bernama xwe de pi├žek sam├«m├« be, div├¬ ├«spat bike ku ew cambaziy├¬ nakin. Ev j├«, bi guhertina yasaya gi┼čt├«, yan├« ├žespandina maf├¬ gel├¬ Kurd di yasay├¬ de mimkin dibe. Beravaj├« w├¬, eger Kurd hi┼čyar nebin, ji nuha ve bes├«tiya xwe bi taleb├¬n reform├«st b├«nin, w├¬ pirsa wan di ├žar├žoveya „R├¬vekirina Demokratik“ de her├« z├¬de wek k├¬mnetewey├¬n Awropa „├žareser“ be. Nim├╗neya v├¬ rastiya han├¬ li Ispanya, Fransa, Italya, Skandinavya ├╗ li hin welat├¬n din li ber ├žavan e.

Biray├¬n me y├¬n ba┼č├╗r xwed├« li me derdikevin dernakevin ev ti┼čtek├« din e. L├¬ bel├¬ me mehk├╗m├¬ konsepta virt ├╗ vala nekin. Tevaya Kurd├¬n par├žey├¬n din dema di derbederiya wan de alikariya wan kirin. ├çi li Tirkiye, ├ži li Iran ├╗ ├ži li Suriye bi hemi ├«mkan├¬n xwe al├«kariya wan kirin. Gava kadir├¬n ba┼č├╗r├« di sala 1991├¬ de nedikar├«b├╗n 100 nefer bicivandana, Kurd├¬n par├žey├¬n din bi 10 hezaran insan li seranser├« Awropa dane me┼čandin. M├«t├«ng ├╗ mahngirtin├¬n b├¬endaze p├¬k an├«n. L├¬ heman kes, ├«ro li Hewl├¬r, li Sil├¬man├« ├╗ Duhok├¬ li ber deriy├¬ wan b├╗ne penaber, heyf ├╗ mexabin !

Ev nehiq├╗qiya biray├¬n me bala gelek d├«plomat ├╗ dost├¬n Awropay├« j├« ki┼čandiye ser xwe. Xanima Miterand li nav Parlamentoya Kurdistan├¬ bi zimanek xwe┼č rexne li we kir.
Ew├¬ got; “H├╗n ji min ba┼čtir dizanin ku ay├«ndeya neteweya Kurd gir├¬day├« Kurdistana Iraq├¬ ye. Erkeke we ye ku h├╗n hevkariya ├žalakiy├¬n Kurd├¬n par├žey├¬n din bikin. Nuha dora we ye ku h├╗n al├«kariya xwe li hember├« Kurd├¬n par├žey├¬n din biselm├«nin. Al├«kar├«day├«na we bi her away├«, takane garant├« ye ji bo serkeftina we.”
Part├« Demokrat├« Kurdistana Bakur, ji roja damezrandina xwe ta dawiy├¬ tevaya qeweta xwe dan├« ser tevgera azadixwaza Kurd├¬n ba┼č├╗r. T├«r ├╗ guley├¬n ku dihatin ser partiya ba┼č├╗r, di heman dem├¬ de dihatin ser partiya bakur j├«. W├¬ dem├¬ em bira ├╗ ┼čir├«k├¬ hev b├╗n. L├¬ niha, wek endamek├« gewrey├¬ Polit B├╝roya PDK-ba┼č├╗r difermo, “Em bira ne, l├¬ ne ┼čir├«k in!” Wisa diyare ku ev ne helwesta ┼čexsek├« ten├¬ ye. Her weha gelek endam├¬n din j├« xwediy├¬ v├¬ helwesta han├¬ ne.

Ba┼č e, ├ži berjewendiya wan bi kizb├╗n yan j├« di ├«hmalkirina partiya „bira“ de heye ?
Ma ev suc├¬ me ye ? B├¬guman k├¬m ├╗ kurtiy├¬n me hene ├╗ em qeb├╗l bikin ku em b├¬┼čiyan, kor ├╗ seqet in. Ma mirov dest├¬ biray├¬ xwe y├¬ seqet nagre ?

Bi ya min, t├¬k├žuna PDK-Bakur li bakur├¬ Kurdistan├¬ nemana r├¬baza Barzaniy├¬ mezin e. Ji xwe tevaya hewldan├¬n dewleta Tirk nemana layangir├¬n r├¬baza Barzani bixwe ne. Di rew┼čeka weha de, ├«hmalkirina PDK-Bakur xizmeta k├¬ dike ?
PDK-bakur, dibe qurbana helwest ├╗ stratejiy├¬n xelet ku rojek li ser ba┼č├╗riyan j├« dikare bi bihay├« bikelife.

Desthilatdariya siyasiya ba┼č├╗r, ne bes ten├¬ h├¬z├¬n siyas├« ├«hmal dike, herweha p├¬┼čmergey├¬n ji par├žey├¬n din j├« ku di ┼čore┼ča ├«lon├¬ ├╗ gulan├¬ de be┼čdar├« kirib├╗n, t├¬ne ├«hmalkirin. Xwendevan, dezgeh├¬n meden├«, ronakb├«r ├╗ karsaz├¬n Kurd j├« wek s├¬wiyan hatine ├«hmal kirin. Gelek p├¬┼čmergey├¬n ji par├žey├¬n din b├¬hiq├╗q mane. Ta p├¬┼č 2-3 salan bi hezaran ke├ž ├╗ xort├¬n Kurd dixwestin li zankoy├¬n Kurdistan├¬ bixw├«nin. ├Äro ev hijmar 70% hatiye xwar. Dezgeh├¬n ├žapemen├« ji par├žey├¬n din li ber deriy├¬ wan b├╗ne “parsek”. Karsaz├¬n Kurd mexd├╗r dibin ├╗ terka Kurdistan├¬ dikin. Balam Karsaz├¬n Tirk ku z├¬dey├¬ wan ji bingeha siyasetek nijadperest t├¬n, gewretir├«n tender├¬n Kurdistan├¬ bi dest dixin. Ta nuha yek ┼č├«rketa Tirk mexd├╗r neb├╗ye.

Nim├╗neya her├« daw├«, serok├¬ ┼čirketa Yuksel, S├╝leyman Servet Sazak kur├¬ G├╝n Sazak e ku ber├« 12├¬ ├«lon├¬ c├«gir├¬ serok├¬ MHP ya nijadperset b├╗. S├╝leyman Servet SAZAK bi xwe j├« endam├¬ MHP ye ├╗ di sala 1999an de ji MHP b├╗ parlamenter. Ev kabray├¬ nijadperest di roja 22.10.2009an de tendera riya Kor├¬ ta Her├«r bi miktar├¬ 178 Milyon dolar wergirt.
H├¬ ber├« ├žend rojan, c├«gir├¬ serok├¬ MHP Mehmet Ek├«c├« ku bi alikariya Servet Sazak siyaset dikin, di kongreya liq├¬ partiya xwe de ti┼čtek neh├¬lab├╗ ku ji cenab├¬ serok├¬ her├¬m├¬ kak Mes├╗d Barzan├« ├╗ ji serokkomar Mam Celal Talaban├« re negotib├╗. Her dubarekirina gotin├¬n Mehmet Ek├«c├« di derbar├¬ kak Mes├╗d ├╗ Mam Celal de ne ehlaq├« ye. Bila m├╗┼čaw├«r├¬n wan zehmet bik┼č├«nin ├╗ bib├«nin, ka ├ži heqaret di derheqa serok├¬n wan de hatine kirin.

Wek tê zanîn, MHP li ser xwîna gelê Kurd siyasetê dike. Tenderên ku ew ji herêma Kurdistan werdigrin, li ser birayên we yên li bakurê Kurdistan dibin tîr û gule.

Di encama v├¬ rew┼ča nediyar ├╗ nezelal de, dan├«na helwestek zar├╗r├« dib├«nim. Tim ├╗ tim b├¬deng├« ├╗ teham├╗l├« nabe. Ez ji aliy├¬ xwe ve, wek ┼čexsek├« Kurd p├¬┼čeroja v├¬ siyaseta ├žewt bi ba┼č├« nab├«nim. Ji xwe ne ferm├« j├« be, min ber├« 6-7 heyvan ji kar├╗bar├¬ partiy├¬ istifa kirib├╗. Wek gelek Kurd├¬n din, ketime d├╗v l├¬gerin├¬n n├╗.

Di v├¬ navbeyn├¬ de, ez ji hemi endam ├╗ kadir├¬n partiya xwe daxwaza l├¬bor├«n├¬ dikim ku min nikar├«b├╗ erka xwe bi c├«h b├«nim. Li beramber part├« ├╗ heval├¬n xwe ┼čermizar im. Balam xwed├¬ ┼čahid├¬ hemi p├¬┼čketina ye. Min gelek hewld da ku partiya me bi r├¬baza Barzaniy├¬ nemir bikaribe bibe alternat├«fek ├╗ dewrek├¬ bib├«ne. L├¬ em ten├¬ man, me ten├¬ hi┼čtin.
├Äro biray├¬n me di rew┼ček ba┼č de dij├«n, ez h├¬v├«darim h├¬ ba┼čtir be. Li vir gotina filozof├¬ Alman Neitzche t├¬ b├«ra mirov ku dib├¬je; “Mirov xeletiy├¬n her├« mezin di rew┼ča ba┼č de dike”

Ji bona ku ez helwesta biray├¬n me y├¬n ba┼č├╗r di derheqa me de bi ba┼č├« nab├«nim, p├¬w├«st dib├«nim ku v├¬ bo├ž├╗n ├╗ rew┼ča han├¬ protesto bikim !

Ez protestoya xwe, bi me┼ček ji Hewl├¬r├¬ ta Barzan t├«nim zim├¬n. Gil├« ├╗ gazindey├¬n xwe dibim hiz├╗ra Barzaniy├¬ mezin.

Gelo eger ├«ro Barzaniy├¬ mezin heb├╗ya, w├¬ li beramber van neheqiyan ├ži bigota ?
Eger firseta rab├╗na w├« jibo katek├« pi├ž├╗k heb├╗ya, hetmen w├¬ bigota; “Na, nex├¬r ev ne welat├¬ min e, bih├¬lin ez vegerim tirba xwe!”

Hewlêr/14.12.2009


Rojhat Amedî
Sekreterê berê yê PDK-Bakur